DİŞHEKİMLİĞİNDE LASER MUCİZE YARATABİLİR Mİ?
Hemen cevap vereyim: HAYIR!
Öncelikle LASER’in ne olduğuna bir göz
attıktan sonra, dişhekimliğinde kullanım alanlarından ve
yararlarından bahsetmek, son olarak da kamuoyunda yanlış
bilinen LASER bilgilerine işaret etmek ve onları okuyucular
için düzeltmek istiyorum.
LASER uygulamaları, 60'lı yıllardan beri tıp alanında
kullanılmaktadır. Yakın zamana kadar diş hekimliği alanında
sadece diş beyazlatma ve yumuşak doku operasyonlarında
kullanılan LASER enerjisi, günümüzde daha geniş alanlarda
kullanılır hale getirilmiştir. Hem diş minesi gibi insan
vücudundaki en sert doku da dahil sert dokular, hem de damak
veya dişeti gibi yumuşak doku işlemleri için çok uygundur.
Bu uygulamalardan bazıları, diş çürüklerinin temizlenmesi,
kanal tedavilerinde kanalların dezenfeksiyonu, yani
bakterilerden arındırma, çene kemiğinde ve dişetinde her
çeşit cerrahi işlemler, dişetinin şekillendirilmesi, estetik
diş tedavileri, hassas dişlerin hassasiyetinin giderilmesi,
koyu renkli diş etlerinin renginin açılması, uçuk ve aft
tedavileridir. Sert dokuda, titreşim yapmaması, küçük
müdahalelerde anesteziye gerek duyulmaması nedeniyle LASER
uygulamaları, diş hekimi korkusu olan her yaş grubu hasta
için tercih edilebilir. Yine yumuşak dokuda, kanamasız
operasyonlar yapılabilmesi ve iyileşmenin doğru uygulamada
çok hızlı olması büyük avantajlarındandır.
Gücü ayarlanabilen LASER ışınının çürük dokuyu seçici
davranması az madde kaybıyla tedavinin tamamlanmasını mümkün
kılar. LASER'in çeşidi kullanılan kristalin cinsine göre
isim alarak değişmektedir. LASER cihazında kullanılan bu
kristaller LASER'e sadece ismini vermekle kalmayıp lazerin
dalga boyunu da belirlemektedirler. Kullanım alanları
lazerin dalga boyuna göre değişmektedir. Diş hekimliğinde
ağırlıklı olarak kullanılan LASER'ler Nd-YAG LASER, Diode
LASER. Erbium-YAG LASER, CO2 LASER ve KTP LASER olarak
sıralanabilir.
Nd-YAG laser
Diş hekimliğindeki en başarılı
laser Nd-YAG'dır. Daha çok sterilizasyon amaçlı kullanılan
bu laser kanal tedavilerinde kanal sterilizasyonunda ya da
dişeti tedavisinde kullanılmaktadır. İyileşmesi oldukça güç
olan apseler inatçı enfeksiyonlar iyileşmeyen kanal
tedavileri, dişeti problemleri Nd-YAG laser sayesinde şifa
bulabilir. Nd-YAG laser'ın çalışma prensibi: 1064 nanometre
olan özel dalga boyu sayesinde diş hekimliğinde sıkça
enfeksiyonlara sebep olan bakterilerin renkleri (kahverengi
yada buna yakın renkler) tarafından emilmekte, ancak diğer
dokular tarafından emilimi olmamaktadır. Kısaca bu laserin
etki aralığı sadece bakteriler üzerine olmaktadır ve bu
şekilde hızlı bir iyileşme etkisi görülebilmektedir. Bu
laser'ın etki mesafesi yaklaşık olarak 1 mm civarında olduğu
için sadece diş ve içindeki dokulara etki etmekte ancak
çevre dokulara hiç bir olumsuz etkisi bulunmamaktadır.
Nd-YAG Laser ile benzer
şekilde çalışmaktadır, ancak bir laser kristali yerine bir
diode lambası barındırdıkları için maliyeti Nd-YAG laser ile
kıyaslandığında daha düşüktür. Bu nedenle, diş kliniklerinde
daha yaygındırlar. Doku içinde 0.5 mm derinlikte (Nd-YAG'ların
yarısı kadar) etki mesafesi vardır. Diğer bir dezavantajı
kullanım sırasında yüksek ısı açığa çıkardıkları için
dokular da hasara sebep olabilir. Hekim tarafından dikkatli
kullanılmasında fayda vardır.
Erbium kristali
barındırmaktadır ve daha çok acısız çürük temizlemede
kullanılır. Çürük diş dokusunun renginin laser tarafından
seçilmesinden dolayı, "Ablasyon" denilen etkisi sayesinde,
çürük dokusunu uzaklaştırırken sağlam dokuya pek etki
etmeden daha çok çürük üzerinde etki gösterir. Bununla
beraber eski dolgu maddelerini sökerek kaldırma konusunda
etkisizdir. Yüksek derecede hasta konforu sağlar. Çalışma
derinliği çok düşüktür.
Daha çok cerrahi işlemlerde
dokuyu kesmek amacı ile kullanılır. Ancak cerrah tarafından
dikkatli kullanılmak durumundadır; bu laser'ın yaptığı
kesilerin iyileşmesi oldukça yavaştır. Kesi yüzeyinde
karbonizasyon denilen bir etkiye sahiptir. Uzman eller
tarafından kullanılmalıdır.
KTP laser (Beyazlatma
için kullanılan laser)
Aslen Nd-YAG laser olup
kristalin önüne gelen bir filtre ile dalga boyu
değiştirilmiştir. Etki mekanizması Nd-YAG ile hemen hemen
aynıdır. KTP laser ile yeşil ışık kullanılarak yapılan
beyazlatmalar, mavi ışıklı halojen ile beyazlatmaya göre çok
daha etkilidir. Bu tür laser böbrek hastalarında yada
prostat tedavisinde de kullanım alanı bulmuştur.
Şimdi halk arasında yanlış bilinen bazı kavramlara göz
atalım:
1-
LASER dolgu veya LASER ile yapılan dolgu
Evet yukarıda da belirttiğim gibi, LASER ile çürük
temizlenebilir, ancak beyaz dolgu maddesi mavi renkte
halojen ışıkla sertleştirilir. Dolgu LASER ile yapılmaz.
2-
LASER ile 5 dakikada implant yapımı
LASER ile dişeti kesilebilir ancak implant yerleştirilecek
kemikte LASER ile işlem yapılmaz. LASER ile dişeti kesilmesi
daha hızlı değildir, daha uzun sürer. LASER ile dişeti
kesilmesi yara iyileşmesini de hızlandırmaz. Kısacası
implant cerrahisinde LASER uygulaması hiçbir açıdan avantaj
sağlamaz, kaldı ki “LASER ile implant yapımı” ismini hak
edecek kadar büyük öneme de sahip değildir.
3-
LASER ile ameliyat iğnesiz yapılabilir
Sadece küçük müdahelelerde anestezisiz, yani iğne yapılmadan
işlem yapılabilir. Derinlemesine girişimlerde mutlaka lokal
anestezi ile hastanın ağrı duymaması sağlanmalıdır.
Dr. Hakan Bilhan
|